Το «νέο ΕΣΠΑ» 2014-2020

Ανήκω σ’ αυτούς που θεωρούν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι ούτε παράδεισος ούτε κόλαση και ότι δεν θέλει και δεν μπορεί να μας λύσει όλα τα προβλήματα. Αποτελεί όμως μια πολιτική πραγματικότητα μέσα στην οποία πρέπει να πορευθούμε αξιοποιώντας δυνατότητες και ευκαιρίες και διαπραγματευόμενοι σθεναρά για τα συμφέροντά μας.

Το «νέο ΕΣΠΑ» 2014-2020, όπως και το τρέχον και τα άλλα κοινοτικά προγράμματα, δεν μπορούν από μόνα τους να επανακινήσουν την οικονομία, να αντιμετωπίσουν την ύφεση και την ανεργία. Χρειάζονται γι’ αυτό γενναίες επενδύσεις δημόσιες και ιδιωτικές, ελληνικές και ξένες. Μπορούν όμως να συμβάλλουν σημαντικά στην αντιμετώπιση των μεγάλων αυτών προβλημάτων εφόσον γίνει σωστή ιεράρχηση των αναγκών και των προτεραιοτήτων για την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση και απόδοση των πόρων.

Συχνά η Ευρωπαϊκή Ένωση, με τις κατευθυντήριες γραμμές για ένα πρόγραμμα, καθορίζει στόχους και δράσεις που δεν αποτελούν προτεραιότητες των κρατών-μελών και των περιφερειών τους. Το ίδιο ισχύει συχνά και για τα προγράμματα των χωρών-μελών. Είναι ώρα να διεκδικήσουμε την αλλαγή του αναπτυξιακού μοντέλου με βάση τις ανάγκες και τις δυνατότητες των περιφερειών και όχι τους σχεδιασμούς των γραφειοκρατών των Βρυξελλών και των Αθηνών.

Άποψή μου είναι ότι δεν πρέπει να ευθυγραμμιστούμε και να υιοθετήσουμε πλήρως τους 12 θεματικούς στόχους της Ε2020 και του Υπουργείου Ανάπτυξης, σε μια βάση ισότιμη και ισοβαρή, γιατί δεν λαμβάνουν υπόψη τις δυνατότητες και τις αδυναμίες, τις ανάγκες και τις προτεραιότητες κάθε περιφέρειας. Γίνεται διασπορά δυνάμεων και πόρων.

Είναι πια κοινά αποδεκτό, ότι η νέα ανάπτυξη στην Ελλάδα θα πρέπει να βασιστεί κυρίως στον πρωτογενή τομέα, τον τουρισμό και την αξιοποίηση του φυσικού πλούτου. Προς αυτούς τους τομείς, και τον κοινωνικό, πρέπει να στραφούν κυρίως οι χρηματοδοτήσεις. Εκείνο που καθόλου δε μας χρειάζεται σήμερα είναι δρόμοι και υποδομές.

Ένα άλλο ζήτημα που πρέπει να μας απασχολήσει, είναι οι αστοχίες στο σχεδιασμό και την εφαρμογή των προγραμμάτων μέχρι σήμερα. Οι αστοχίες αυτές συχνά οδήγησαν σε αποκλίσεις από την επίτευξη των στόχων. Δεν πρέπει να επαναληφθούν λάθη του παρελθόντος. Όπου όλα αυτά τα προγράμματα μας έβρισκαν ανέτοιμους, χωρίς προτεραιότητες, χωρίς ώριμες μελέτες, με χαμηλό ποσοστό ένταξης και ακόμα χαμηλότερη απορροφητικότητα. Και έρχονταν τότε οι διάφοροι επιτήδειοι με μελέτες της τελευταίας στιγμής για έργα δευτερεύοντα ή άχρηστα, για δρόμους στο πουθενά, για σχολεία χωρίς παιδιά, για έργα ράβε-ξήλωνε, για ξενώνες που γρήγορα έγιναν πολυτελείς κατοικίες.

Στη λογική του «να μη χαθούν τα λεφτά» απαντάμε ναι, αλλά και να μην πεταχτούν τα λεφτά!

Χρειάζεται να ξεκινήσουμε από τώρα. Να ορίσουμε ανάγκες και προτεραιότητες, να ωριμάσουν μελέτες για δράσεις και έργα χρήσιμα, αποδοτικά, κοινωνικά αναγκαία.

Τέλος, κάποτε πρέπει να γίνει και ένας απολογισμός των διάφορων ευρωπαϊκών προγραμμάτων.

Πότε ολοκληρώθηκαν

Ποια τα αποτελέσματα, άμεσα και μακροπρόθεσμα

Πώς αξιοποιήθηκαν

Ποιοι ωφελήθηκαν

Ποια είναι η τύχη των υποδομών που δημιουργήθηκαν π.χ. από το Leader

Πώς αξιοποιήθηκαν σε βάθος χρόνου οι εμπειρίες που κατακτήθηκαν κ.ά.

Γιατί είναι διάχυτη η αίσθηση ότι από πολλά προγράμματα δε μένει τίποτα, ούτε η σκόνη τους.