Το θέμα των κουνουπιών και η επιδημία από τον ιό του Δυτικού Νείλου

Το καλοκαίρι του 2010 είχαμε για πρώτη φορά στην Ελλάδα, και ιδίως στους νομούς της Κεντρικής Μακεδονίας, κρούσματα εγκεφαλίτιδας που διαπιστώθηκε ότι οφείλονταν στον ιό του Δυτικού Νείλου.

Ο ιός αυτός εντοπίζεται συνήθως στην Αφρική, στη Δυτική Ασία, στη Μέση Ανατολή αλλά και στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο συχνότερος τρόπος μετάδοσής του είναι από τσίμπημα κουνουπιού που είναι μολυσμένο με τον ιό. Τα κουνούπια προσλαμβάνουν τον ιό όταν τσιμπούν μολυσμένα με αυτόν πτηνά (ενδιάμεσοι ξενιστές). Άλλοι τρόποι μετάδοσης είναι: με την μετάγγιση αίματος, την μεταμόσχευση οργάνων, ενδομήτρια μετάδοση, θηλασμός, στο εργαστήριο.

Παρ’ ότι ο ιός έχει βρεθεί και στα τσιμπούρια δεν διαπιστώθηκε συσχέτιση μολυσμένων τσιμπουριών και μετάδοσης της νόσου. Έχει ανιχνευθεί επίσης σε άλογα, γάτες, κουνέλια και άλλα θηλαστικά.

Για να αντιληφθούμε όλοι τη σοβαρότητα του προβλήματος, θα παραθέσουμε μερικά επιδημιολογικά στοιχεία από τις Ηνωμένες Πολιτείες όπως αναφέρονται στο ειδικό σύγγραμμα Infectious Diseases των Mandell και Bennett.

Ο ιός του Δυτικού Νείλου είναι η συχνότερη αιτία επιδημικής ιογενούς εγκεφαλίτιδας στις ΗΠΑ. Το 1999 κατεγράφησαν 28.505 περιπτώσεις από τις οποίες 11.616 (40%) με συμπτώματα εγκεφαλίτιδας. Η θνητότητα σε αυτήν την τελευταία ομάδα ασθενών ήταν περίπου 12%. Το 40% των ασθενών με εγκεφαλίτιδα εξακολουθούν ένα χρόνο μετά την λοίμωξη να παρουσιάζουν ποικίλα νευρολογικά συμπτώματα.

Στην Ελλάδα το 2010, πρώτη χρονιά επίσημης καταγραφής της νόσου, είχαμε 261 κρούσματα και σημειώθηκαν 34 θάνατοι (ποσοστό 13%).

Αντιλαμβανόμαστε με αυτά τα λίγα ότι πρόκειται για λοιμώδη νόσο με υψηλή θνητότητα και παρατεταμένη αποκατάσταση. Η νόσος δεν έχει εμβόλιο ούτε και αιτιολογική θεραπεία.

Είπαμε ότι η μετάδοση του ιού στους πάσχοντες και τους ξενιστές γίνεται με τα κουνούπια. Επομένως ο μοναδικός τρόπος περιορισμού της εξάπλωσης και ίσως εκρίζωσης της νόσου είναι η καταπολέμηση των κουνουπιών. Προβλέψεις που βασίζονται σε μελέτες αναφέρουν ότι ο ιός ενδημεί πλέον στην περιοχή και η επανεμφάνιση κρουσμάτων είναι πολύ πιθανή.

Σε μια Περιφέρεια με άφθονα επιφανειακά ύδατα (ποτάμια, λίμνες, εκτεταμένα αρδευτικά δίκτυα, συλλεκτήριες τάφροι, ορυζώνες κλπ.) το όλο εγχείρημα είναι σύνθετο και δύσκολο αλλά αξίζει αφού πρόκειται για σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας.

Με την πρωτοβουλία και τον συντονισμό του Κέντρου Καταπολέμησης Κουνουπιών της Αντιπεριφέρειας Σερρών απαιτείται να εφαρμοσθούν έγκαιρα ολοκληρωμένα προγράμματα μείωσης των εστιών ανάπτυξης των κουνουπιών και κουνουποκτονίας, εξυγίανσης των στάσιμων υδάτων. Απαιτούνται επίσης ψεκασμοί σε κλειστούς χώρους και στάβλους που διαχειμάζουν τα κουνούπια, και ενημέρωση των κατοίκων για ατομικά μέτρα προστασίας.

Η εφαρμογή χημικών και βιολογικών μεθόδων αντιμετώπισης των κουνουπιών να εξετασθεί από τους ειδικούς. Η αξιοπιστία στον χρόνο και στα τεχνικά χαρακτηριστικά των παρεμβάσεων (ψεκασμών κλπ.) πρέπει να είναι δεδομένη.

Επιτρέψτε μας μία ιδιαίτερη αναφορά στην Ημαθία η οποία πλήρωσε πέρυσι το βαρύτερο τίμημα τόσο στον αριθμό όσο και στη σοβαρότητα των κρουσμάτων. Αναφέραμε και σε άλλη σχετική παρέμβασή μας ότι η τάφρος 66 είναι ένα απέραντο εκκολαπτήριο κουνουπιών που μεταδίδουν τη νόσο. Η εξυγίανσή της είναι απόλυτη προτεραιότητα για τη δημόσια υγεία. Αλλά γενικά η ρύπανσή της δημιουργεί αφόρητη κατάσταση, ιδίως το καλοκαίρι. Χρειάζονται άμεσες ενέργειες για τον καθαρισμό της, συνεχής και αυστηρός έλεγχος των βιολογικών καθαρισμών των βιομηχανιών που διοχετεύουν εκεί τα λύματά τους.

Είναι φανερό ότι πρέπει να προλάβουμε και να αντιμετωπίσουμε ένα σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας και ανήκει σε μας πλέον αυτή η ευθύνη. Απαιτούνται έγκαιρες και έγκυρες πρωτοβουλίες και ενέργειες. Λίγο αργότερα θα είναι πολύ αργά.

Προτείνουμε στην ημερήσια διάταξη του προσεχούς Περιφερειακού Συμβουλίου να ενταχθεί και το θέμα «Η νόσος του Δυτικού Νείλου και τα μέτρα αντιμετώπισής της».